การลอยกระทงมีวัตถุประสงค์ด้วยกัน 2 ประการ คือ
      1. เพื่อบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บางท้องที่ถือว่าลอยกระทงเพื่อบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเนื่องในโอกาสที่พระพุทธองค์

ได้ไปแสดงธรรมในนาคภิภพ และทรงประทับรอยพระบาทไว

้ที่ริมฝั่งแม่น้ำนัมมทานที (1) 

เพราะฉะนั้นการที่บ้านเรามีประเพณีลอยกระทง 

ในคืนวันเพ็ญเดือนสิบสองก็เพื่อบูชา

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเนื่องในโอกาสนี้
                                                                                               ส่วนทางเหนือนั้นมีประเพณียี่เป็ง มีทั้งลอยกระทงและลอยโคมขึ้นไปบนท้องฟ้าเพื่อบูชาพระเขี้ยวแก้วของพระสัมมาสัมพุทธ

เจ้าซึ่งบรรจุอยู่ในจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เราจึงจุดประทีป ลอยโคม ส่งใจขึ้นไปบูชาพระเขี้ยวแก้วร่วมกับพระอินทร์ที่นำหมู่เทวดาบูชาพระเขี้ยวแก้วที่จุฬามณีในวันเพ็ญเดือนสิบสองนี้เช่นกัน

      ยี่เป็งสันทราย ได้จัดประเพณีลอยกระทง และลอยโคม ซึ่งเป็นภาพวัฒนธรรมไทยที่งดงามมากในสายตาของชาวโลก 

และยังได้มีการจัดลอยโคมที่มองโกเลีย และอินเดียเพื่อบูชา

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างยิ่งใหญ่มาแล้วด้วย

 

     2. เพื่อบูชาพระแม่คงคา เป็นการแสดงการขอบคุณน้ำ

 เพราะมนุษย์เราอยู่ได้เพราะน้ำ ตั้งแต่โบราณมาชุมชนทั้งหลาย

เวลาสร้างเมือง ต่างก็เลือกติดแม่น้ำ ดังนั้นถึงเวลาในรอบ 1 ปี ก็เลือกเอาวันเพ็ญเดือนสิบสอง ระลึกว่าตลอดปีที่ผ่านมา

เราได้อาศัยน้ำในการดำรงชีวิต 

ขณะที่ลอยกระทงเราก็นึกถึงคุณของน้ำ ไม่ใช่ลอยเฉยๆ

ต้องรำลึกว่าต้องรู้จักใช้น้ำอย่างถูกวิธี และใช้น้ำอย่างคุ้มค่า 

ไม่ใช้ทิ้งขว้าง  ไม่ทำให้น้ำสกปรก ไม่ปล่อยของเสียลงแม่น้ำ

เป็นการขอขมาและขอบคุณพระแม่คงคา

ไม่ใช่เป็นการไหว้เทวดาพระแม่คงคาแต่อย่างใด

แต่เป็นการแสดงการขอบคุณน้ำ ในฐานะที่เป็นผู้ให้ชีวิตเรา